Çocuk Psikolojisi

Çocuklarda Alt Islatma (Enürezis) ve Dışkı Kaçırma (Enkoprezis) Davranışı

alt islatma psikoloji image

Alt Islatma (Enürezis) Nedir ve Neden Olur?

Çocuklar genellikle üçüncü yaşlarının sonunda çişlerini tutmayı öğrenirler ve 4 – 5 yaşına gelene kadar ara sıra gündüzleri, daha sık olarak ta geceleri altlarını ıslatırlar.

Çocuk büyüdükçe bu oranın düşmesi ve artık ortadan kalkması beklenmektedir. Enürezis, Nocturnal (yalnız gece altını ıslatanlar), Diurnal (yalnız gündüz altını ıslatanlar), Kronik(hem gece hem de gündüz altını ıslatanlar) ve ara sıra altını ıslatanlar olmak üzere dört kategoriye ayrılabilir(Çağlar,1981).

Alt ıslatma davranışının çeşitli fizyolojik ve ruhsal nedenleri olabilir: Fizyolojik nedenlerin arasında kalıtımsal nedenler, çocuğun ilgili kasları (sfinkter) gelişmemiş olması veya çocuğun böbrek ve idrar yolu rahatsızlıkları olabilir. Sfinkter kontrolü fizyolojik olarak 18-20 aydan sonra başlar.

Çocuğun gelişimsel özelliklerine bakıldığında en son gelişen kaslar ince kaslardır. İnce kasların kullanıldığı yerlerden biri de pelvik bölgedir. Çocuğun ince kaslarının kısmen gelişmemiş olması alt ıslatma gibi sorunlara yol açabilir(Uçar,2009).

Alt ıslatmanın birçok psikolojik nedeni de vardır. Bu davranış stres kaynaklı olabileceği gibi bir yakının ölümü sonrası, ebeveynlerin boşanması, okul değiştirme gibi yaşam tarzındaki büyük değişikliklerde de başlayabilir. Bazı çocuklarda da, tuvaletten korktukları için enürezis görülmektedir fakat bu çok nadirdir.

Alt Islatan Çocuğa Nasıl Davranmak Gerekir?

Elbette alt ıslatma sorununu önlemenin yolları da vardır: Öncelikle çocuğu bu sebepten dolayı suçlamamak gerekir, bu onların kontrolü dışındadır. Ebeveynleri nadir görmek hatta hiç görmemek de bu davranışa neden olabilir. Çocuk, düzenli aralıklarla tuvalete gittiğinde övülmeli, çocukla olumlu iletişim kurularak ona değerli olduğu hissettirilmelidir. Kafein, idrarı artıran bir ilaçtır. Bu yüzden enüretik çocuğa kola türü içecekler, çay ve kahve verilmemesi gerekir(Derin,2009).

Dışkı Kaçırma (Enkoprezis) Nedir ve Neden Olur?

Dışkı kaçırma (Enkoprezis) 100 çocuktan birinde görülen ruhsal ve fizyolojik bir rahatsızlıktır. Enkoprezis daha çok erkek çocuklarında görülür. Genellikle altına kaçırma rahatsızlığından daha ağır bir uyumsuzluk olarak kabul edilmiştir. 

Dışkı kaçırmanın tıbbi bir sorundan kaynaklanma olasılığı yaygın değildir ama bu ihtimalin de göz önünde bulundurulması gerekir. Bazı çocuklar ileri düzeyde kabızlık çekerler ve bu çocuğun tuvaletini yaparken acı çekmesine ve korkmasına sebep olur. Bazı çocuklar bağırsaklarını kontrol edememiş öğrenememiş olabilirler; bunun nedeni de öğrenme güçlüğü veya yetersiz tuvalet eğitimidir. Tuvalet eğitimine erken başlanılan çocuklarda dışkı kaçırma görülebilir. Sebebi, çocuğun yeterli kas gelişiminin olmamasıdır. 

Dışkılarını tutamayan çocuklar sosyal hayatlarında pek çok uyumsuzluk belirtisi gösterirler. Genellikle yaşlarından küçükmüş gibi davranan bu çocuklarda; bağımlılık, inatçılık, bozuk arkadaş ilişkileri, okula uyumsuzluk gözlenen en tipik belirtilerdir.

Çocuğun duygusal yönden bir sıkıntısı varsa bağırsak hareketlerini kontrol etmede zorlanır. Alt ıslatmada olduğu gibi ebeveynlerin boşanması, yeni bir kardeşin olması, anneden ayrılık, korkutucu olaylar, okula ve çevreye uyumsuzluk gibi faktörler etkilidir. 

Psikoloji literatüründeki bir yaklaşım da, dışkılamanın sadece evde görülmesini çocuğun annesiyle arasındaki bozuk ilişkiden kaynaklandığını öne sürmektedir. Çocuk bunu yaparak annesine hem başkaldırmak hem de annesinin ilgisini çekmek ister. 

Dışkı Kaçıran Çocuğa Nasıl Davranmalıyız? 

Bu problemi önlemede de altını ıslatmada olduğu gibi anne ve baba çocuğunu suçlamamalıdırlar. Çocuğa yapılan baskı kaldırılmalıdır. Çocuk ile olumlu bir ilişkiye girildikten sonra çocuğun bu davranışı da düzene girecektir. Aynı zamanda çocuk, kesin bir tutumla günde 3-4 kez belirli aralıklarla tuvalete oturtulmalıdır. 

Çocuk dışkı kaçırmamayı öğrenip tuvaletini yaptıktan sonra; tuvaleti hakkında “pis” , “fena”,  “kötü koktu” gibi ifadeler kullanılmamalıdır (Akova,2010).

Çocuğun okul durumuna göre (sabahçı ise öğleden sonra, öğlenci ise sabahleyin) kakası gelsin veya gelmesin tuvalete oturması ve kakasını yapıncaya kadar beklemesi istenir. Eğer kakasını yapmamışsa başka bir şey (oyun, ders, yemek gibi) yapmaması istenir. Dışkısını tutabildiği günlerin sayısı arttıkça çocuk uygun şekillerde ödüllendirilebilir (Öztürk,1969).

Tuvalet eğitimi sürecinde altını ıslatma veya dışkı kaçırma davranışına geri dönüşler yaşanabilir. Ancak ebeveynlerin paniğe kapılmaması ve sabırlı olması burada çok büyük önem arz eder. Panik ve sabırsızlık çocuğu olumsuz etkiler. Tuvalet eğitimi hassasiyet gerektiren konulardan biridir (Akova,2010).


Emin Terapi Merkezi’nden randevu almak için bize bu linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Bireysel terapi sayfamıza geri dönmek ve bireysel terapinin ne olduğunu öğrenmek için şu sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Ankara Emin Terapi Merkezi Instagram Sayfamızı Ziyaret Edin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir