28 Ocak 2021

Ergenlikte Başarı

ile admin

Çağdaş toplumlarda başarı, yaşam boyu süren bir kaygıdır. Dolayısıyla başarıya olan ilgi yetişkinlik süresince de devam etmektedir. Hem küçükler hem de yetişkinler başarıya büyük ölçüde değer vermektedir. İş ve meslek edinme, yetişkinin değerlerini, benlik kavramını ve benlik saygısını biçimlendirmede önemli rol oynar. Yani, başarı konusundaki gelişim ergenlikte ne başlar ne de biter. Nitekim, ergenlik yılları boyunca başarı çeşitli nedenlerle özel bir ilgiyi hak etmektedir.

Üç Adımda Ergenlikte Başarı

İlk olarak, ergenliğin yetişkin iş rollerine hazırlık dönemi olması gerçeği, gençlerin aldığı bu hazırlığın doğasına ilişkin soruları ve yaşamlarının geri kalanını etkileyebilecek meslek rolleri ile kendilerini sınıflandırmaları ya da sınıflandırılmaları boyunca yaşadıkları süreçleri ortaya çıkarır. Bireyin eğitim seçeneklerini ve iş alternatiflerini daraltan birçok etken lise ve üniversite yılları boyunca belirginleşir ve bu seçeneklerin nasıl tanımlandığını, hangi yaşta eğitsel ve mesleki kararların alındığını sormak önemlidir.

İkinci olarak, her ne kadar okul performansı ve başarıdaki farklılıklar okul hayatının ilk yıllarında anlaşılabilirse de bireyler, ergenliğe kadar o zamanki ve gelecekteki başarılarındaki bu farklılıkların doğurgularını tam olarak ayırt edemezler. Çocuklukta mesleki planlar daha çok hayal ve geçici ilgiler temelindedir. Ergenliğe kadar bireyler, iş seçimlerini kendi potansiyelleri çerçevesinde değerlendirmeye başlamazlar. Örneğin, yüksek puanlı bir liseye devam eden yüksek başarıya sahip öğrenciler, daha düşük puanlı liselere devam eden başarılı arkadaşları kadar kendilerini iyi hissetmezler.

Üçüncü olarak, ergenlikte alınan kararlar çocuklukta alınan kararlara göre daha fazla sayıda ve daha ciddidir. Örneğin, pek çok ilkokulda çocuklar benzer programlara tabi tutulmakta ve programlarını değiştirme şansını pek yakalayamamaktadır. Bununla birlikte, lisedeki öğrenciler kaç saat fen ve matematik dersi görmek istediklerini seçebilmektedirler. Buna ek olarak, ergenlik yıllarında pek çok öğrenci lise eğitiminden sonra eğitimlerine devam edip etmeme kararlarını kendileri vermektedirler. İleriki yıllarda bireyin kazancını, yaşam biçimine, kimliğini ve bunları takiben psikolojik gelişimini etkileyecek olan bütün bu kararlar ergenin gelecekteki seçim ve planlarında önemli sonuçlara neden olacaktır.

Başarıyla ilgili pek çok konunun ergenlik yıllarında ortaya çıkmasının ana nedeni ergenin toplumsal geçişi ile ilişkilidir. Neredeyse bütün toplumlarda ergenlik, önemli eğitsel ve mesleki kararların alındığı bir dönemdir ve toplum, eğitsel ve mesleki kurumlarını buna göre yapılandırır. Bu duruma örnek olarak kimi ülkelerde uygulanan 14 yaş ve altındaki gençlerin işe girmesini engelleyen işçi düzenlemeleri verilebilir.

Bununla birlikte, ergenlikte başarıya verilen özel önem yalnızca dönemin geçişsek doğasından kaynaklanmaz. Bu dönemde ergenin entelektüel gelişimi de önemlidir. Bireyler ergenlik dönemine kadar onlara sunulan okul ve iş fırsatlarını gerçekçi bir şekilde ele alma becerisine sahip değildir. Dolayısıyla, ergenlik döneminde başarı ilintili konulara önem verilmesinde ikinci bir neden, daha karmaşık düşünce yapılarının oluşması ile ilgilidir. “Mezun olduktan sonra üniversiteye mi gitmeliyim yoksa bir süre çalışmalı mıyım?” gibi sorular bireyde gelişen hipotezlere dayalı düşünme yetisinin geliştiğini göstermektedir. Bu durum ayrıca gencin bu tarz soruları mantıksal ve sistematik olarak ayrıntılı bir biçimde düşünmesine yol açar, “Eğer üniversiteye gidersem o zaman ne olacak?” gibi sorular sorabilir.

Ergenin başarılı olma düzeyi çok karmaşık kişisel ve çevresel etkenlerden etkilenir. Başarıdaki gelişme birikimli olarak ilerlemektedir. Yani, erken yaşlarda başarılı olan gençlerin eğitim sisteminin yararlarını elde etmeleri, okulda başarılı olmaya devam etmeleri ve akranlarından daha uzun süre eğitim görmeleri olasıdır. Yakaladıkları bu başarı onlara iş alanlarında pozitif bir etki olarak dönecektir. Sonuçta, eğitsel ve mesleki başarı birikmeli olduğu için ergenlikte varlıklılar daha varlıklı, yoksullar daha da yoksul olma eğilimindedir. Başarı üzerindeki kişisel ve çevresel etkiler birbirlerine uyumaktan öte birbirlerini tamamlarlar, yani, başarı dünyasına yetenek, başarıya güdülenme, gelecek için yüksek bir amaç edinme gibi kişisel yararlar güden bireylerin, başarılı olmayı destekleyen ve sürdüren bir yetişme çevresine sahip olmaları olasıdır.

Kaynakça

Steinberg, L. (2017). Ergenlik (3. baskı). Ankara: İmge Kitabevi.


Emin Terapi Merkezi’nden randevu almak için bize bu linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Bireysel terapi sayfamıza geri dönmek ve bireysel terapinin ne olduğunu öğrenmek için şu sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Ankara Emin Terapi Merkezi Instagram Sayfamızı Ziyaret Edin