Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri ve Tedavisi

histronik kişilik bozukluğu belirtileri ve tedavisi

Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kişilik bozukluğu, kişinin yaşadığı toplumun gerektirdiği davranışlardan belirgin bir şekilde aykırı olan davranışları kapsar. Kişilik bozukluğu olan insanlarda kendini, başka insanları ve olayları algılama ve yorumlamada farklılık, duygusal tepkilerin görülme sıklığı, yoğunluğu, değişkenliği, uygunluğu, kişiler arası işlevsellik, dürtü kontrolünden en ikisi görülür. Başlangıçları ergenlik ya da genç yetişkinlik dönemine kadar uzar. Bu durum, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya, toplumsal-mesleki alanlarda veya diğer önemli işlevsellik alanlarında bozulmaya yol açar. Genellikle hasta yaşadığı bu patolojik durumdan rahatsız olmaz, normal olarak algılar. Kişilik bozuklukları 3 alt kümede görülür. Bu alt kümeler tuhaf, dramatik ve endişeli olarak ayrılır.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Histrionik kişilik bozukluğu DSM-5’te (American Psychiatric Association, 2013), dramatik, duygusal ve değişken göstergelere sahip kişilik bozuklukları içinde yer almaktadır. Histrionik kişilik bozukluğuna sahip kişiler başkalarının ilgi odağında olma, abartılı duygusal tepkiler verme, ben merkezci davranma, başkaları tarafından onaylanma ihtiyacı hissetme gibi özellikleri taşırlar. Yüksek enerjilidirler, dış görünüşlerine oldukça önem verirler, baştan çıkarıcı görünümleri vardır

Histrionik kişilik bozukluğu erkeklerden ziyade daha çok kadınlarda görülmektedir. Histrionik kişilik bozukluğunun toplumda görülme sıklığı % 2-3 arasındadır.

Histrionik Kişilik Bozukluğunun farklı çeşitleri de vardır. Bu çeşitler şu şekildedir;

Teatral Histrionik: Toplumun norm ve beklentilerine göre davranmaktadırlar. Dış görünüşlerine oldukça önem verirler. Kadınlarda kıyafet ve aksesuar düşkünlüğü erkeklerde ise fiziksel gücü ön plana çıkarması bakımından vücut geliştirmeye düşkünlük olarak görülebilir.

Çocuksu Histrionik: Ses tonları ve bakışları çocuksudur. İnsanlara karşı yoğun bir bağımlılık duygusu hissederler. İnsanları çevrelerinde tutabilmek için de cinselliklerini kullanırlar. Sık sık sevilmediklerini düşünürler.

Canlı-neşeli Histrionik: Oldukça yüksek enerjilidirler. Düşünceleri yüzeysel davranışları ise dürtüseldir. Bir şeyi yaparken sonucunun ne olacağını pek düşünmezler.

Çalkantılı Histrionik: Düşünceleri çabuk değişir, eleştiriye tahammülleri yoktur ve çabuk sinirlenirler. İlgisiz kaldıklarını hissettiklerinde rahatsız olurlar.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

  • Tatmin ve onay arayışı,
  • Teşhirci davranış,
  • İlgi merkezi olma ihtiyacı,
  • Ani kararlar almak,
  • Duygu durumlarının hızlı değişimi,
  • Duygularının abartılı gösterilerek dramatize edilmesi,
  • Eleştiri veya onaylanmamaya karşı duyarlılık,
  • Somatik belirtilerle dikkati üzerine çekmeye çalışmak,
  • İlişkilerin, olduğundan daha yakın olması gerektiğini düşünme,
  • Yüzeysel kalan duyguları sergileme,
  • Herhangi bir değişimi tehdit olarak algılama,
  • Çocukça, aşırı duygusal tavırlar sergileme,
  • Değersizlik duygusu ve reddedilme korkusu,
  • İnsanlarla hemen yakın ve samimi, ilişki kurma

Erkeklerde Histrionik Kişilik Bozukluğu

Erkeklerde histrionik kişilik bozukluğu iki türde görülebilmektedir. Birincisi aşırı erkeksi ikincisi ise kadınsı hareketleri içerir. Erkekler bebeklik döneminde annelerinin uzağa gitmesi durumunda başka bir erkeğin tercih edildiğini düşünmektedir. Bu da annesini elinde tutabilmek adına, diğer erkeklere karşı baskınlaşmaya itmektedir. Böylece erkek ilgi çekebilmek için daha erkeksi hale gelir.

Diğer bir yandan erkek histerikler kadınsı davranışlar da sergileyebilirler. Annenin daha baskın olduğu ailede büyüyen erkek çocuklarda görülebilmektedir. Anne üzerinde otoritesini kuramayan babanın, çocuklarına karşı aşırı baskın tutumu, erkek hastaların kadınsı davranışlar geliştirmesine neden olmaktadır.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Neden Olur?

Histrionik kişilik bozukluğunun neden olduğu tam olarak bilinmemektedir. Psikologlar ve psikiyatristler bu kişilik bozukluğunun hem çevresel hem de genetik faktörlere bağlı olduğu söylenmektedir. Histerik insanlara yapılan terapilerde genellikle, çocukluk döneminde istismara uğrama ile karşılaşılmaktadır. Histrionik kişilik bozukluğuna sebep olarak ihmalkar ve ilgisiz ebeveynler gösterilebilir. Histrionik hasta, çocukluğunda annesinin ve babasının ilgisini çekmek için abartılı davranışlar sergileyebilmektedirler. Bunun sonucunda yetişkinlik hayatında da ilgi çekmek için çabalarlar.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tanı Ölçütleri

Histrionik kişilik bozukluğunu teşhis edebilmek için DSM-IV ’de yer alan tanı ölçütlerinden beşinin ya da daha fazlasının kişide görülmesi gerekmektedir. Böylece kişide histrionik kişilik bozukluğu varlığından söz edilebilir. Tanı ölçütleri şu şekildedir:

  • Ortamdaki ilgi üzerinde olmadığı zaman bu durumdan rahatsızlık duyarlar.
  • Dış görünüşü ile dikkat çekmeye çalışırlar.
  • İnsanlar tarafından kolay etkilenirler.
  • Yapmacık, gösterişli, abartılı hareketler sergilerler.
  • Hızlı değişen yüzeysel duyguları sergilerler.
  • İlişkilerin olduğundan daha derin olması gerektiğini düşünürler.
  • Başkalarını etkilemek için yüzeysel konuşurlar.
  • İnsanlar ile iletişimlerinde cinsel olarak baştan çıkarıcı, kışkırtıcı, uygunsuz konuşurlar.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Histrionik kişilik bozukluğunda en önemli ve uygun tedavi psikoterapidir. Histerik hastalar kendilerini doktora tam olarak dürüst bir şekilde anlatmayabilirler. Terapist ile hasa arasında güvenli bir ilişki kurulursa hasta daha dürüst olacaktır.

Psikoterapi sürecinde hastaya cesaretlendirici, güven verici ve tehdit içermediği hissettirilen bir tedavi yapılmalıdır. Verilecek olan destekleyici psikoterapi ile duygusal yönden yaşanan rahatsızlıklar azaltılabilir, hastanın özgüveni arttırılabilir.

Psikoterapide kullanılacak olan psikanalitik – psikodinamik teknikler ve bilişsel terapiler oldukça büyük yarar sağlamaktadır.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri ve Tedavisi” üzerine bir yorum

  1. Derin detaylı verilmesi gereken bütün bilgiler burada okukem sıkılmadan akıcı ve gerçekten anlayarak okudum çok teşekkür ederim 🙏

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.