OKB düşünce kontrolü
15 Mart 2021

Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Düşünceleri Kontrol Etmeye Dair Bir Çalışma

ile admin

Pek çok birey zaman zaman kaygı, endişe ve korkulara sahip olabilir. Bazen beynimiz zihnimizden uzaklaştıramadığımız, kendimize engel olamadığımız düşünceler üretir. Örneğin, araç kullanırken kırmızı ışıkta geçme fikrinin birden zihne gelmesi gibi. Biz buna obsesyon deriz. Obsesyonlar bireyde belirgin bir huzursuzluğa neden olur. Bu huzursuzluğu gidermek için yapılan bir takım dürtüsel davranışlara ise kompulsiyon deriz. Ütünün fişini çektim mi acaba diye tekrar tekrar kontrol etmek kompulsif bir davranışa örnektir.

Temizlik,

Kuşku ve kontrol,

 Cinsel içerikli,

 Dini içerikli obsesyonlar;

 Simetri,

 Sayma,

 Dokunma,

 Biriktirme,

 Uğurlu sayılar gibi kompulsiyonlar vardır.

Vurgulamakta fayda görüyorum ki, her düşünce ya da her eylem obsesif kompulsif bozukluk belirtisi değildir. Eğer sahip olduğunuz düşünce ya da eylem hayatınızı olumsuz yönde etkiliyorsa ve sizi sosyal çevrenizden izole ediyorsa obsesif kompulsif bozukluğu aklımıza getirmekte fayda var.

Bireylerin takıntılı düşünce ve davranışlarına yönelik gerçekleştirmeye çalıştığı kontrol çabası, aslında bireye zarar vermektedir. Zihin paradoksu adını verdiğimiz kontrol etmeye çalıştıkça, kontrol etmekte zorlanma durumu ortaya çıkmaktadır. Bu durumu engellemek için Harvard üniversitesinden Dr Daniel Wegner beyaz ayı testini geliştirmiştir. Dr Mark Freeston ise beyaz ayı testini OKB’ye sahip olan kişiler için uyarlamıştır.

 Şimdi hep birlikte elimize kâğıt ve kalem alarak adımları inceleyelim.

Öncelikle sessiz bir oda bulun yanınıza kâğıt, kalem ve bir saat alın.

Gözlerinizi kapatın ve iki dakika boyunca beyaz ayıları düşünün.

Tüm zihninizi beyaz ayıyı düşünmeye zorlasanız da zihninize beyaz ayı dışında bir şey geldiğinde kâğıdınıza bir işaret koyun.

 Ve tekrar beyaz ayıyı düşünmeye çalışın.

 2 dakikanın sonunda işaretlerinizin kaç tane olduğunu sayın.

Kısa bir sürede de olsa bir düşünceye odaklanmanın ne kadar zor olduğunu fark ettiniz mi? Şimdi bir de başka bir açıdan alıştırma yapalım.

Yine sessiz bir odada yanınızda kâğıt, kalem ve saatinizle oturun.

Gözlerinizi kapatın ve iki dakika boyunca beyaz ayıyı düşünmemeye çalışın.

Zihninize her beyaz ayı düşüncesi geldiğinde kâğıdınıza bir işaret koyun.

İki dakikanın sonunda kâğıdınızdaki işaretleri sayabilirsiniz. Kaç tane işaret vardı?

Bu alıştırma bize ne öğretmek istiyor? Aslında herhangi bir istenmeyen düşünceyi zihnimizde bastırmak ne kadar zor değil mi? Beynimiz bizi rahatsız eden düşünceden kurtulmak için yine çok ironik bir şekilde onu düşünüyor hem de daha büyük bir dirençle. Yapılan araştırmalar obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde bilişsel davranışçı tedavinin tepki önleme ve maruz bırakma teknikleriyle uygulandığında başarılı olduğunu göstermiştir. Eğer siz de kendinizde Obsesif Kompulsif Bozukluğa dair kaygı hissediyorsanız ve ne yapacağınızı, nasıl başa çıkacağınızı bilmiyorsanız bir uzmanla görüşmenizi tavsiye ederim.

Kaynakça

Purdon, C., & Clark, D. A. (2013). Takıntılarla başa çıkma [Overcoming obsessive thoughts](I. Gündoğdu, Trans.). Istanbul, Turkey: Psikonet Yayınları.