Şizoid Kişilik Bozukluğu Belirtileri ve Tedavisi

Şizoid kişilik bozukluğu belirtileri ve tedavisi nedir?

Kişilik bozuklukları uzun dönemli, şiddetli ve dirençli düşünce ve davranış kalıplarıyla karakterize olmuş zihinsel bozukluklar sınıfıdır. Kişilik bozukluklarının tanımlanması ve kategorize edilmesi zordur. Kökeni kalıtsal veya çevresel olabileceği gibi, hem kalıtsal hem de çevresel olabilir. Kişisel bozuklukların tanımında kişinin içinde bulunduğu kültürel ve sosyal ortam çok önemlidir. Bir durumun kişilik bozukluğu olarak teşhis edilmesi için birey, kişisel ve/veya sosyal yaşamında önemli oranda sıkıntı ve bozukluğa yol açacak davranışlarda bulunmalıdır.

Şizoid Kişilik Bozukluğu Nedir?

Şizoid kişilik bozukluğu, bireyin sürekli olarak sosyal aktivitelerden ve başkalarıyla etkileşimden kaçındığı bir rahatsızlıktır. Ayrıca şizoid kişilik bozukluğu olan bireyler sınırlı bir duygusal ifade yelpazesine sahiptirler.

Bu bireyler, yalnız veya başkalarını dışlayan biri olarak görülebilir ve yakın ilişkiler kurma arzusu veya becerisinden yoksun olabilir. Duygularını dışa vurmadıkları için, başkalarını veya etraflarında olup bitenleri umursamıyormuş gibi görünebilirler.

Psikologlar için tanı kitabı olan DSM-5, şizoid kişilik bozukluğunu “erken yetişkinlik döneminden başlayarak ve şu anda başlayan, bilişsel veya algısal çarpıklıkların ve tuhaf davranış biçimlerinin yanı sıra, yakın ilişkiler kurmak için akut rahatsızlık ve azalmış kapasite ile işaretlenmiş, yaygın bir sosyal ve kişilerarası eksiklikler örüntüsü” olarak tanımlamaktadır.

Şizoid kişilik bozukluğunun toplumda yaygınlığı ortalama 1000 kişide 14 kişidir.

Şizoid Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Şizoid kişilik bozukluğu belirtileri olan kişiler tipik olarak şunları yaşarlar:

  • İç gözlem ve fantezi ile meşgul olma
  • Övgü ve onaylamanın yanı sıra eleştiri veya reddedilmeye karşı kayıtsızlık duygusu
  • Diğer insanlardan kopma
  • Başkalarıyla yakın ilişkiler kurma isteğinin çok az olması veya olmaması
  • Sosyal normlara ve beklentilere kayıtsızlık
  • Eğlence veya zevk için yapılan etkinliklere seyrek katılım
  • Sosyal ilişkilerden veya aile ilişkilerinden zevk almamak
  • Genellikle soğuk, ilgisiz, içine kapanık ve mesafeli olmak 

Şizoid Kişilik Bozukluğu Belirtileri Ne Zaman ve Neden Ortaya Çıkar?

Bozukluk genellikle ilk olarak çocuklukta fark edilir ve genellikle erken yetişkinlik döneminde belirginleşir. Bozukluğun semptomları, aile ilişkileri, okul ve iş dahil olmak üzere birçok yaşam alanını etkileyebilir. Genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonunun rol oynadığına inanılsa da, şizoid kişilik bozukluğunun nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Kişilik, kalıtsal özellikler ve eğilimler, çocukluk deneyimleri, ebeveynlik, eğitim ve sosyal etkileşimler dahil olmak üzere çok çeşitli faktörler tarafından şekillendirilir. Bu faktörlerin tümü bu bozukluğun oluşmasına yol açabilir.

Bununla birlikte, bazı teoriler, kayıp deneyiminin ve/veya reddeden bir anneyle baş edememenin şizoid gelişimin özü olabileceğini öne sürmektedir. Bu kayıp, annenin bebeğin yegane çevresi ve dünyası olduğu anda gerçekleşir, dolayısıyla alternatif bir savunması yoktur. Anne, güvenliğin birincil kaynağı ve doğumun ayrılık travmasına karşı koyabilecek ilk ilişkinin sağlayıcısıdır.

Bu bozukluk, gelişimsel süreçte; etkileşim, yakınlık ve bağlanma çatışmalarını çözmede başarısızlıktan kaynaklanıyor olabilir. Bu tür etkileşim ve bağlanma çatışmalarıyla baş etmede kalıcı bir yetersizliğin sosyal izolasyon ve yalnızlığa yol açacağını ve bunun da var olan sosyal-duygusal durumu giderek daha kötü ve karmaşık hale getireceğini öne sürmektedir.

Şizoid Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Bu bozukluğa sahip olan bireyler öncelikle tedaviyi reddedebilirler çünkü insanlarla etkileşime girecek olmak onları rahatsız eder. Fakat devam edeceklerse ana olarak psikososyal müdahale, bilişsel-davranışsal terapi ve ilaç tedavisi kullanılır. Kişilik bozukluklarının tedavisinde ana olarak psikososyal terapi kullanıldığından şizoid kişilik bozukluğu tedavisi için de en uygun yöntemdir

Psikososyal müdahale kişiliğin ve bozukluklarının bir kompleksten kaynaklandığı gerçeği, genetik belirleyiciler ve gelişim arasındaki etkileşim, olumsuz yaşam olaylarından etkilenen zihinsel süreçler ve sosyal ilişkilerin düzenlenmesini içeren bir yapıdır.

Bilişsel davranışçı terapi (BDT) davranışları değiştirmek için kullanıldığından şizoid kişilik bozukluğu tedavisinde etkili olabilir çünkü bu bozukluğa sahip olanlar sosyal yaşamda düşüncelerini ve davranışlarını nasıl düzeltip değiştirebileceğini görür. Bu yöntem ile sosyal yaşamındaki ilişkileri sürdürmesine karşı olan isteksizliğini de düzeltebilir.

İlaç tedavisi ise kişilik bozukluğu olan bireylerdeki nörokimyasal dengesizlikleri düzenlemek için terapi ile birlikte kullanılabilir. Kişilik bozukluğu yaşayan hastalarda etkililiği kanıtlanmamasına rağmen ağır kişilik bozukluğu yaşayan danışanlar için yukarıda bahsedilen terapi yöntemleri ile birleştirildiğinde gayet etkili bir yöntem haline geldiği düşünülmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.